Evlilik Sözleşmesi

Evlilik Sözleşmesi

Mal Rejimi Sözleşmesi: Türleri, Geçerlilik Şartları ve Sınırları

TMK

m.202-281

Noter

Zorunlu

3 Tip

Seçimlik rejim

Kritik Bilgi

Evde kendi aranızda imzaladığınız "Evlilik Sözleşmesi" hukuken geçersizdir. Sözleşmenin noterde yapılması zorunludur!

Seçimlik Mal Rejimi Türleri

Yasal rejim dışında sözleşmeyle seçilebilir

Mal Ayrılığı

TMK m.242-243

Kim kazanırsa onun olur. Boşanmada paylaşım yok.

Paylaşmalı Mal Ayrılığı

TMK m.244-255

Aile yatırımları paylaşılır. Nadir tercih edilir.

Mal Ortaklığı

TMK m.256-281

Tüm mallar ortaktır. Elbirliği mülkiyeti.

Halk arasında "Evlilik Sözleşmesi" olarak bilinen, hukuki adıyla "Mal Rejimi Sözleşmesi"; eşlerin evlilik birliği içinde edindikleri malvarlığının, boşanma veya ölüm halinde nasıl paylaşılacağını belirleyen resmi bir düzenlemedir. 01.01.2002'den itibaren yasal rejim "Edinilmiş Mallara Katılma"dır, ancak eşler sözleşmeyle farklı rejim seçebilir.

1. Hukuki Nitelik ve Yapılma Zamanı

Ne Zaman Yapılabilir? (TMK m.203)

💍

Evlenmeden Önce

Noter huzurunda

👰

Evlenme Anında

Evlendirme memurluğuna beyan

🏠

Evlendikten Sonra

Her zaman noter huzurunda

Sözleşme kural olarak ileri etkili (ex nunc) sonuç doğurur. Ancak önceki döneme ait tasfiye de belirlenebilir.

2. Şekil Şartları (TMK m.205)

Adi Yazılı Sözleşme GEÇERSİZDİR

Eşlerin evde kendi aralarında kağıda döküp imzaladıkları bir sözleşme hukuken kesin hükümsüzdür (batıl).

Noterde Düzenleme/Onaylama

Zorunlu şekil şartı

Ayırt Etme Gücü

Tarafların fiil ehliyeti olmalı

Şahsen İmza

Vekaletname ile yapılamaz, eşlerin bizzat imzalaması gerekir

3. Seçimlik Mal Rejimi Türleri

A. Mal Ayrılığı Rejimi (m.242-243)

Halk arasında "Evlilik Sözleşmesi" denildiğinde genellikle bu kastedilir.

• Mantığı: Kim ne kazanırsa onun olur
• Sonucu: Boşanmada mal paylaşımı veya katılma alacağı yok
• Borçlar: Herkes şahsen sorumlu

B. Paylaşmalı Mal Ayrılığı (m.244-255)

Aile yatırımları paylaşılır. Uygulamada nadir tercih edilir.

C. Mal Ortaklığı (m.256-281)

En kapsamlı model. Kişisel mallar dışında tüm mallar ortaktır, elbirliği mülkiyeti.

4. Yasal Rejim ve Sözleşmeyle Değişiklikler

Sözleşme yapılmazsa Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi geçerlidir. Evlilik içi edinilen mallar yarı yarıya paylaşılır.

Sözleşmeyle Yapılabilecek Değişiklikler (TMK m.221, 237):

Kişisel mal kapsamını genişletme: İşletme gelirleri paylaşım dışı bırakılabilir
Paylaşım oranını değiştirme: %50 yerine %70-%30 gibi (çocuk saklı paylarını ihlal edemez)

5. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları

Her istenilen husus sözleşmeye yazılamaz. Kamu düzeni, genel ahlak ve kişilik hakları ile sınırlıdır.

Velayet Hükümleri

Örnek: "Boşanırsak velayet babada kalacak"

Kamu düzenine ilişkin, hakim takdirinde

Nafaka Feragati

Örnek: "Kadın nafaka istemeyecek"

Kamu düzenine ilişkin

Peşin Tazminat

Örnek: "Aldatan 1 Milyon TL ödeyecek"

Kusura bağlı, peşinen belirlenemez

Kişilik Hakkı İhlali

Örnek: "Kadın çalışmayacak"

Ahlaka aykırı, yok hükmünde

6. Sözleşmenin İptali ve Sona Ermesi

Anlaşarak Sona Erdirme

Notere gidip feshedilebilir veya yeni rejime geçilebilir

İptal Davası

İrade sakatlığı (hata, hile, tehdit) varsa 1 yıl içinde açılabilir

Hakim Kararıyla (TMK m.206)

Haklı sebep varsa (eşin borca batık olması) hakim mal ayrılığına dönüştürebilir

Sonuç ve Değerlendirme

Evlilik (Mal Rejimi) Sözleşmesi; romantik ilişkinin ötesinde, evliliğin ekonomik bir ortaklık olduğu gerçeğinden hareketle, tarafları gelecekteki olası mali kaoslardan koruyan modern bir hukuki enstrümandır. Özellikle ticari faaliyette bulunan, önceki evliliğinden çocukları olan veya eşler arasında ciddi gelir farkı bulunan durumlarda bu sözleşmenin yapılması bir "güvensizlik" değil, "profesyonel bir tedbir"dir.

"Huzurlu bir gelecek, sağlam hukuki temellerle kurulur."

— Av. Mesut İLME

İlgili Mevzuat

• TMK Madde 202-281: Mal Rejimleri
• TMK Madde 221, 237: Sözleşme ile Değiştirilebilir Hükümler
• Noterlik Kanunu: İlgili Yönetmelikler

Evlilik Sözleşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evlilik sözleşmesi nedir?

Evlilik sözleşmesi (hukuki adıyla "Mal Rejimi Sözleşmesi"), eşlerin evlilik içinde edindikleri malvarlığının boşanma veya ölüm halinde nasıl paylaşılacağını belirleyen, noterde yapılan resmi bir sözleşmedir (TMK m.202-281).

Evlendikten 10 yıl sonra sözleşme yapabilir miyiz?

Evet. Mal rejimi sözleşmesi evlilik birliği devam ettiği sürece her zaman yapılabilir. Noterde yapıldığı tarihten itibaren geçerli olur.

Sözleşme yapmazsak mallar ne olur?

01.01.2002 sonrası evlenenler için "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" geçerlidir. Evlilik içinde alınan mallar (miras ve bağış hariç) yarı yarıya paylaşılır.

Eşimin borçlarından korunmak için sözleşme yapmalı mıyım?

Evet. Eşiniz ticari risk altındaysa, "Mal Ayrılığı Rejimi" sözleşmesi sizin malvarlığınızı onun alacaklılarına karşı koruyabilir. Ancak mal kaçırma kastıyla yapılmamalıdır.

Evde yazıp imzaladığımız sözleşme geçerli mi?

Hayır. Adi yazılı sözleşme kesin hükümsüzdür (batıl). Sözleşmenin noterde "düzenleme" veya "onaylama" şeklinde yapılması zorunludur (TMK m.205).

Avukatımız bizim yerimize imzalayabilir mi?

Hayır. Mal rejimi sözleşmesi "kişiye sıkı sıkıya bağlı" bir haktır. Vekaletname ile yapılamaz, eşlerin bizzat noterde imzalaması gerekir.

Sözleşmeyle velayeti veya nafakayı belirleyebilir miyiz?

Hayır. Velayet ve nafaka kamu düzenine ilişkindir, hakim takdirindedir. Bu tür maddeler geçersizdir. Mal rejimi sözleşmesi sadece malvarlığı paylaşımını düzenler.

Mirastan feragat edebilir miyiz?

Mal rejimi sözleşmesiyle hayır. Mirastan feragat için ayrı bir "Miras Sözleşmesi" yapılması gerekir ki bu farklı bir hukuki kurumdur.

Sözleşme nasıl iptal edilir?

Eşler notere giderek anlaşarak feshedebilir. İrade sakatlığı varsa (hata, hile, tehdit) 1 yıl içinde iptal davası açılabilir. Haklı sebep varsa hakim de değiştirebilir (TMK m.206).

Ne zaman yapılabilir?

Üç zamanda: Evlenmeden önce (noter), evlenme anında (evlendirme memurluğuna beyan), evlendikten sonra (noter). Herhangi bir zaman sınırı yoktur.