Ticari Alacak Tahsili: İcra Takibi ve İhtiyati Haciz

İcra Takibi Yolları

Doğru yolu seçmek, tahsilat hızını belirler

İlamsız İcra (Genel Haciz)

İİK m. 42

Dayanak:

Fatura, Cari Hesap, Sözleşme

İtiraz Durumunda:

7 gün içinde itiraz → Takip DURUR

✓ Çek/Senet yoksa bu yol

Kambiyo Takibi

İİK m. 167

Dayanak:

Çek, Bono (Senet)

İtiraz Durumunda:

İtiraz → Takip DURMAZ

✓ En hızlı ve etkili yol

Ekonomik dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde, şirketlerin karşılaştığı en büyük risk "tahsilat krizidir". Mal veya hizmet teslim edilmiş, fatura kesilmiş ancak ödeme gerçekleşmemiştir. Bu noktada alacaklı için zamana karşı bir yarış başlar.

1. Tahsilat Öncesi Kritik Aşama: İspat ve Temerrüt

Hukuki süreç başlamadan önce, alacağın hukuki temelinin sağlamlaştırılması gerekir. Aksi halde açılacak takipler, borçlunun basit bir itirazıyla durabilir.

Fatura (8 Gün Kuralı)

TTK m. 21/2: Faturaya 8 gün içinde itiraz edilmezse kabul edilmiş sayılır.

⚠️ Tebliğ ispatı kritik (KEP, iadeli taahhütlü)

Cari Hesap Mutabakatı

TTK m. 89: Noter veya taahhütlüyle tebliğ edilen kesinleşen bakiye.

✓ İİK m.68 "borç ikrarı" gücünde

Temerrüt İhtarı

TTK m. 1530: Faiz başlangıcı için noterden ihtar çekilmesi.

⚠️ Ticari temerrüt faizi için gerekli

2. İcra Takibi Yolları: Hangisini Seçmelisiniz?

Alacağın dayanağı olan belgeye göre seçilecek takip türü, tahsilat hızını doğrudan etkiler.

Özellik	İlamsız Takip	Kambiyo Takibi
Belge	Fatura, Cari Hesap	Çek, Senet
Ödeme Süresi	7 gün	10 gün
İtiraz Süresi	7 gün	5 gün
İtiraz Etkisi	Takip DURUR	Takip DEVAM EDER

3. Takibin Durması Halinde: Dava Süreçleri

İlamsız takipte borçlu itiraz etti ve takip durdu. Şimdi alacaklının önünde iki ana yol vardır:

İtirazın İptali Davası

Asliye Ticaret Mahkemesi

Süre: 1-2 yıl

Arabuluculuk zorunlu
İcra inkar tazminatı %20+
1 yıl içinde açılmalı

İtirazın Kaldırılması

İcra Hukuk Mahkemesi

Süre: 2-6 ay

İmzası ikrar edilmiş belge şart
Noter senedi veya resmi makbuz
Fatura yeterli değil

ZORUNLU ARABULUCULUK (TTK m. 5/A)

Ticari alacak davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk tamamlanmadan açılan davalar usulden reddedilir.

İCRA İNKAR TAZMİNATI: Kötü Niyetli İtirazın Bedeli

Borçlunun haksız yere itiraz ettiği tespit edilirse, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilir.

4. Alacaklının En Güçlü Silahı: İhtiyati Haciz

Borçlunun mallarını kaçırma ihtimali varsa, dava sonucunu beklemeden malvarlığına el koymanın yolu "İhtiyati Haciz"dir (İİK m. 257).

İHTİYATİ HACİZ: NÜKLEER SİLAH

Nasıl Alınır?

Yaklaşık ispat (fatura, senet) + %10-15 teminat

Etkisi

Banka hesapları, araçlar, taşınmazlar anında bloke

Sonucu

Borçlu ticari olarak kilitlenir → Ödeme!

5. Ticari Temerrüt Faizi: "Paranın Maliyeti"

Ticari alacaklarda, adi alacaklardan çok daha yüksek olan "Ticari Temerrüt Faizi" (Avans Faizi) talep edilebilir.

3095 sayılı Kanun + TTK m. 1530:

TCMB tarafından her yıl ilan edilen avans faizi oranları uygulanır. 2026 yılı itibarıyla yüksek seyreden faiz oranları, borcun sürüncemede bırakılmasını borçlu için çok maliyetli hale getirmektedir.

6. Tahsilatın İmkansızlaşması: Aciz Vesikası ve Tasarruf İptali

Tüm hukuki yollar denendi ancak borçlunun adına kayıtlı mal bulunamadı. Alacak "buhar" mı oldu?

Aciz Vesikası

Haczi kabil mal bulunamadığında icra dairesinden alınan belge.

✓ 20 yıl geçerlilik

✓ Borçlu mal edinirse dosya canlanır

Tasarrufun İptali Davası

Borçlu mallarını akrabalarına devrettiyse (mal kaçırma), İİK m. 277 uyarınca:

✓ Satışların iptali

✓ Malların haczedilmesi

Sonuç ve Stratejik Öneri

Ticari alacak tahsili, sadece bir dilekçe vermek değildir; borçlunun mali yapısını, psikolojisini ve varlık durumunu analiz etmeyi gerektiren bir strateji oyunudur.

Faturaya dayalı

Arabuluculuk etkin kullanımı

Çek/Senet varsa

İhtiyati haciz ile baskın

Mal kaçırma şüphesi

Tasarruf iptali davası

"Unutmayın; hukuki süreci geç başlatmak, borçluya mal kaçırması için zaman kazandırmaktan başka bir işe yaramaz."

— Av. Mesut İLME

Yasal Uyarı

İşbu makale, 2004 sayılı İİK ve 6102 sayılı TTK hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tahsilat süreçleri süreye tabi ve teknik işlemler olduğundan, hak kaybı yaşamamak adına uzman bir avukat desteği alınması önerilir.

İlgili Mevzuat

• 2004 sayılı İİK m.42-72 (İlamsız Takip)
• 2004 sayılı İİK m.167-176 (Kambiyo Takibi)
• 2004 sayılı İİK m.257 (İhtiyati Haciz)
• 2004 sayılı İİK m.277 (Tasarrufun İptali)
• 6102 sayılı TTK m.5/A (Zorunlu Arabuluculuk)
• 3095 sayılı Kanun (Temerrüt Faizi)

Ticari Alacak Tahsili Hakkında SSS

İcra takibine itiraz süresi kaç gündür?

Faturaya dayalı ilamsız takiplerde (Örnek 7) itiraz süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gündür. Çek ve senetlere dayalı kambiyo takiplerinde (Örnek 10) ise borca ve imzaya itiraz süresi 5 gündür.

İtiraz edilen icra takibi nasıl devam eder?

Borçlu itiraz ederse ilamsız takip durur. Alacaklının takibi devam ettirebilmesi için "İtirazın İptali Davası" (Asliye Ticaret Mahkemesi'nde) veya şartları varsa "İtirazın Kaldırılması" (İcra Hukuk Mahkemesi'nde) yoluna başvurması gerekir.

İcra inkar tazminatı yüzde kaçtır?

Borçlunun haksız yere icra takibine itiraz ettiği mahkemece tespit edilirse, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine hükmedilir. Mahkeme bu oranı duruma göre artırabilir.

Arabuluculuk ticari alacaklarda zorunlu mu?

Evet. TTK m. 5/A uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda (itirazın iptali, alacak davası vb.) dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk tamamlanmadan açılan davalar usulden reddedilir.

Şirket iflas ederse alacağımı nasıl alırım?

Şirket iflas ettiğinde, bireysel icra takipleri düşer. Alacaklıların, alacaklarını İflas Masası'na kaydettirmeleri gerekir. İflas idaresi, şirketin mallarını satar ve "sıra cetveli"ne göre alacaklılara paylaştırır.

Fatura 8 gün kuralı nedir?

TTK m. 21/2 uyarınca; bir faturayı teslim alan tacir, 8 gün içinde içeriğine itiraz etmezse, faturayı kabul etmiş sayılır. Bu nedenle faturanın borçluya tebliğ edildiğinin ispatı (KEP, iadeli taahhütlü) hayati önem taşır.

İhtiyati haciz nasıl alınır?

Mahkemeye alacağın varlığına dair yaklaşık ispat (fatura, irsaliye, senet) sunulur ve genellikle alacağın %10-15'i oranında teminat yatırılır. Mahkeme kararıyla borçlunun banka hesapları, araçları ve taşınmazları anında bloke edilir.

Aciz vesikası nedir?

Borçlunun adına haczi kabil mal bulunamadığında icra dairesinden alınan belgedir. 20 yıl geçerliliği vardır. Borçlu ileride mal edinirse dosya canlandırılarak haciz yapılabilir.

Ticari Alacak Tahsili