Araç Değer Kaybı Nedir?
Trafik kazasında hasar gören bir araç, en iyi şekilde onarılsa bile ikinci el piyasasında "kazalı araç" olarak değerlendirilir ve daha düşük bedelle alıcı bulur. Bu değer düşüklüğü gerçek bir zarardır: Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri uyarınca giderilmesi gerekir ve karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortasından talep edilir.
Değişen parçaların orijinal olması tek başına değer kaybını ortadan kaldırmaz; araçta parça değişimi yapılmış ve onarım görmüş olması ikinci el değerini etkiler.
Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Yerleşik uygulamada tek bir ölçüt vardır: aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki fark. Bulunan tutardan, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım düşülür.
Yöntemin özeti
Değer kaybı = Hasarsız ikinci el değeri − Onarım sonrası ikinci el değeri
Ödenecek = Değer kaybı × karşı tarafın kusur oranı
1 Temmuz 2026: iki yöntem tek çizgiye geldi
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarının değer kaybı maddesi 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete ile yeniden düzenlendi ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Yeni metin değer kaybının; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları ve geçmiş hasar durumu ile kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edileceğini söylüyor. Eski metinde bulunan katsayı cetveline atıf kaldırıldı. Genel şartlarda yapılan değişiklikler yürürlük tarihinden sonra düzenlenen poliçelere uygulandığı için, poliçenizin tarihi hangi metnin geçerli olduğunu belirler.
Bu iki değer, kasko değer listeleri ve ilan piyasası incelenerek, aracın fiziki durumu görülerek belirlenir. Bu nedenle değer kaybı sabit bir yüzdeyle veya cetvelle bulunamaz; yukarıdaki araç da değerleri girmediğiniz sürece tutar üretmez.
2026 Süreci: Eksper Ataması ve Tek Rapor
Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği (12 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete, yürürlük 1 Nisan 2026) trafik sigortasında eksperin merkezî sistem üzerinden sıralı olarak atanmasını getirdi. Atanan eksper, hasar tespitini yaparken değer kaybını da aynı raporda ve gerçek zarar ilkesi gözetilerek hesaplamak zorunda.
Bunun pratik sonucu şudur: eksper atanan bir dosyada değer kaybı için ayrı bir başvuru yapmanız gerekmez. Eksper atanmamış bir dosyada ise değer kaybı talep etmeniz üzerine atama yapılır.
Kapsam kademeli genişliyor
Sıralı eksper ataması önce Bursa ve Ordu'da pilot olarak uygulandı; 30 Haziran 2026 tarihli Kurul kararıyla süre 1 Ağustos 2026'ya uzatıldı ve Balıkesir, Erzurum, Kayseri, Kütahya, Manisa, Uşak ile Van kapsama eklendi. Uygulamanın ülke geneline geçtiğini ilan eden bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle dosyanızda hangi usulün işlediğini ve eksper atanıp atanmadığını kontrol etmek gerekir.
Rapora İtiraz: Üç İş Günü
Eksperin tespitlerine, raporun sisteme girişine ilişkin bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir. Bu süre çok kısadır ve değer kaybı tutarına karşı elinizdeki en hızlı yoldur.
İtiraz
Bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilir; bunun üzerine sistem üzerinden ikinci bir eksper atanır.
İkinci eksper raporu
İkinci raporun bildiriminden itibaren yine üç iş günü içinde talep edilirse hakem eksper atanır.
Hakem eksper
İlgili branşta en az on yıl bilfiil eksperlik yapmış kişiler arasından atanır ve düzenlediği rapor nihai kabul edilir.
Ekspertiz aşamasındaki bu yolun tüketilmiş olması, Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme yolunu kendiliğinden kapatmaz; ancak süreyi kaçırmak sizi daha uzun ve masraflı bir yola mahkûm edebilir.
Değer Kaybının İstenemeyeceği Hâller
- Hurda veya trafikten çekme: hasar sebebiyle trafikten çekme ya da hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır.
- Kendi kusur payınız: hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım teminat dışıdır; tazminat yalnız karşı tarafın kusuru oranında ödenir.
- Dolaylı zararlar: kira mahrumiyeti, ikame araç gideri, kazanç kaybı ve iş durması zorunlu sigortadan istenemez; bunlar kusurlu tarafa karşı ayrıca değerlendirilir.
- Manevi tazminat: zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır.
- İhtiyari mali sorumluluk poliçesi: ancak zorunlu sigorta limitleri tükendikten sonra devreye girer ve poliçede değer kaybı teminatı yoksa bu kalem karşılanmaz.
Sigorta Tahkim ve Dava Yolu
Dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması dava şartıdır. Başvuruya on beş gün içinde cevap verilmemesi ya da verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya dava açılabilir.
Ekspertiz sürerken yapılan başvuru geri çevrilebilir
5 Ağustos 2026 tarihli Kurum Sirküleri uyarınca; sigorta kuruluşu süresi içinde eksper ataması yaptığını ve kendisine yüklenemeyecek nedenlerle raporun tamamlanamadığını belgelerse, talebin olumsuz sonuçlandığı ya da cevabın talebi karşılamadığı kabul edilmez. Bu aşamada doğru adım, tahkime koşmak değil rapora süresinde itiraz etmektir.
Tahkimde, 22 Ocak 2026 tarihinden itibaren 35.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları kesindir; bu tutar ve üzerinde Komisyon nezdinde itiraz yolu açıktır. Dava yolunda görevli mahkeme, kime dava açtığınıza göre belirlenir: sigorta şirketine karşı Asliye Ticaret Mahkemesi, kusurlu sürücü veya işletene karşı Asliye Hukuk Mahkemesi.
Zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır; kaza suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
Araç değer kaybı nedir?
Trafik kazasında hasar gören araç, en iyi şekilde onarılsa dahi ikinci el piyasasında kaza kaydı bulunduğu için daha düşük bedelle alıcı bulur. Bu değer düşüklüğü gerçek bir zarardır ve karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilir.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki fark esas alınır. Bulunan tutardan, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım düşülür. Bu iki değer piyasa araştırması ve aracın fiziki muayenesiyle belirlendiği için tutar bir tablo veya sabit yüzdeyle bulunamaz.
1 Temmuz 2026 itibarıyla ne değişti?
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarının değer kaybı maddesi 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete ile yeniden düzenlendi ve 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Yeni metin, değer kaybının aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar ve geçmiş hasar durumu ile kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edileceğini söylüyor. Eski metindeki katsayı cetveline yapılan atıf kaldırıldı.
Değer kaybı için ayrı başvuru yapmam gerekiyor mu?
Dosyanıza eksper atanmışsa değer kaybı da aynı raporda hesaplanır; bu durumda ayrı bir başvuruya gerek kalmaz. Eksper atanmamış bir dosyada değer kaybı talep ederseniz, bunun üzerine eksper ataması yapılır. Uygulamanın hangi illerde ve hangi usulle yürüdüğü kademeli olarak genişlediği için dosyanızdaki duruma bakmak gerekir.
Eksper raporundaki değer kaybı tutarına itiraz edebilir miyim?
Evet. Eksper tarafından yapılan tespitlere, raporun sisteme girişine ilişkin bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir. İtiraz üzerine ikinci bir eksper atanır; ikinci raporun bildiriminden itibaren yine üç iş günü içinde talep edilirse, ilgili branşta en az on yıl deneyimli bir hakem eksper atanır ve hakem eksperin raporu nihai kabul edilir.
İtiraz süresini kaçırırsam ne olur?
Sürenin başlangıcı bildirimin size ulaştığı ana bağlıdır ve somut olayda tartışmalı olabilir. Ekspertiz aşamasındaki itiraz yolu kapansa dahi Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme yolu ayrıca değerlendirilir; bu nedenle süre geçmiş görünse bile dosyanın incelenmesinde yarar vardır.
Sigorta şirketi düşük tutar öderse ne yapabilirim?
Önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir; bu başvuru dava şartıdır. Başvuruya on beş gün içinde cevap verilmemesi ya da verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya dava açılabilir.
Eksper raporu tamamlanmadan tahkime başvurabilir miyim?
5 Ağustos 2026 tarihli Kurum Sirküleri uyarınca, sigorta kuruluşu süresi içinde eksper ataması yaptığını ve kendisine yüklenemeyecek nedenlerle raporun tamamlanamadığını belgelerse, talebin olumsuz sonuçlandığı kabul edilmez. Bu hâlde yapılan tahkim başvurusu ön incelemede geri çevrilebilir; doğru adım başvuruyu acele etmek değil, rapora süresinde itiraz etmektir.
Aracım hurdaya ayrıldıysa değer kaybı isteyebilir miyim?
Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır. Zararın kusurlu taraftan genel hükümlere göre istenip istenemeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Kendi kusurum varsa tazminat düşer mi?
Evet. Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır; tazminat yalnız karşı tarafa düşen kusur payı üzerinden hesaplanır. Tamamen kendi kusurunuzla meydana gelen kazada değer kaybı istenemez.
Onarımda geçen süre için ikame araç bedeli alabilir miyim?
Kira mahrumiyeti, kazanç kaybı ve iş durması gibi dolaylı zararlar zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır. Bu talepler kusurlu tarafa karşı genel hükümlere göre ayrıca değerlendirilir.
Değer kaybı davasında hangi mahkeme görevlidir?
Görevli mahkeme kime dava açıldığına göre değişir. Sigorta şirketine karşı açılan davalar mutlak ticari dava sayıldığından Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. Kusurlu sürücü, işleten veya araç sahibine karşı haksız fiile dayanılarak açılacak davada ise Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
Değer kaybı talebinde zamanaşımı ne kadar?
Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır; bu nedenle süre hesabı somut dosyaya göre değişir.