Evlilik birliği, sadece duygusal bir ortaklık değil, aynı zamanda ekonomik bir kader birliğidir. Ancak bu birlik sona erdiğinde, yılların emeği, birikimi ve geleceğe dair kurulan hayallerin maddi karşılığı olan mal varlıklarının nasıl paylaşılacağı, boşanma sürecinin en çetin savaşına dönüşebilir.
Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma
Türk Medeni Kanunu'na göre 01.01.2002 tarihinden sonra evlenen çiftler için yasal mal rejimi "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi"dir. Bu rejim, eşlerin evlilik süresince edindikleri malların boşanma halinde eşit olarak paylaşılmasını öngörür.
Tarihsel Kırılma: 2002 Öncesi
2002 öncesi evliliklerde "Mal Ayrılığı Rejimi" geçerliydi. Bu rejimde tapu kimin üzerineyse, mal ona aitti. Diğer eş ancak "Katkı Payı Alacağı" davası ile hak iddia edebilir ve somut katkısını ispatlaması gerekirdi.
Edinilmiş ve Kişisel Mallar Ayrımı
Mal paylaşımı davasının kaderini belirleyen en kritik ayrım budur. Hangi malın havuza atılıp ikiye bölüneceği, hangisinin sahibinde kalacağı bu ayrıma göre belirlenir.
Edinilmiş Mallar
Paylaşıma tabidir (%50-%50)
- Çalışma karşılığı elde edilen gelirler
- Emekli ikramiyesi, kıdem tazminatı
- Kişisel malların gelirleri (kira vb.)
- Edinilmiş malların yerine geçen değerler
Kişisel Mallar
Paylaşıma dahil değildir
- Evlilik öncesi edinilen mallar
- Miras yoluyla gelen mallar
- Karşılıksız kazanımlar (bağış)
- Manevi tazminat alacakları
Katkı Payı Alacağı
Bir eşin kişisel malına diğer eşin katkıda bulunması halinde, katkı oranında talep edilebilecek alacaktır.
Örnek Senaryo:
Kocanın evlilikten önce aldığı (kişisel malı olan) evin tadilat masraflarını, kadın kendi babası tarafından verilen para ile karşıladı. Boşanma halinde kadın, evin değerindeki artıştan, yaptığı katkı oranında pay talep edebilir.
Değer Artış Payı
Bir eşin edinilmiş malına diğer eşin katkıda bulunması halinde, malın değerindeki artıştan talep edilebilecek paydır.
Bu dava türü standart "yarı yarıya" paylaşımdan farklıdır. Katkı oranı neyse (örneğin %30), o oranda alacak hakkı doğar.
Artık Değer ve Katılma Alacağı Hesaplama
Halk arasında "malların yarısı" denilse de, hukuki terim "Katılma Alacağı"dır.
Hesaplama Formülü:
Dikkat: Değerleme Tarihi
Malların değeri, davanın açıldığı tarihteki değil, tasfiye kararının verildiği tarihtekisürüm değeri üzerinden hesaplanır. Enflasyonist ortamda bu ayrım hayati önem taşır.
Mal Kaçırma ve "Eklenecek Değerler"
Boşanma sürecine giren eşlerin en sık başvurduğu yöntem, malları başkalarına devretmektir. Kanun koyucu bunu öngörmüş ve TMK m. 229 ile "Eklenecek Değerler" kavramını getirmiştir.
Aşağıdaki Durumlar Hesaplamaya Dahil Edilir:
- 1Karşılıksız Kazandırmalar
Boşanma davasından önceki 1 yıl içinde yapılan bağışlar
- 2Kötü Niyetli Devirler
Katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan tüm devirler (süre sınırsız)
Mal Paylaşımı Davası Süreci
Zamanaşımı
Mal rejimi tasfiyesi davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Görevli Mahkeme
Aile Mahkemesi'nde görülür. Boşanma davasıyla birlikte açılamaz, ayrı bir dava olarak görülür.
Kritik Uyarı: Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Protokole yazılan "Tarafların birbirlerinden maddi-manevi hiçbir talebi yoktur" şeklindeki genel ibareler, ileride mal paylaşımı davası açma hakkınızı tamamen ortadan kaldırabilir.
Sonuç: Profesyonel Destek Şart
Boşanmada mal paylaşımı, bir "niyet" davası değil, bir "belge ve matematik" davasıdır. Haklı olmanız yetmez, haklılığınızı kanıtlamanız gerekir. Gelecekteki kariyerinizi şansa veya kulaktan dolma bilgilere değil, hukukun kesinliğine emanet edin.
Bu makalede yer alan bilgiler genel nitelikte olup, her somut olay kendine özgü detaylar içerir. Hak kaybı yaşamamak için mutlaka alanında uzman bir avukattan hukuki danışmanlık alınız.