Mirasın Reddi (Reddi Miras)

Hukuki Niteliği, Süreler ve Borca Batık Tereke Sorunsalı

TMK

m.605-618

3 Ay

Gerçek red süresi

Süresiz

Hükmen red

Kritik Süre Uyarısı

Gerçek ret için ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren 3 ay süreniz var!
Süreyi kaçırdıysanız hükmen red yolunu araştırın.

TMK'nın miras hukukuna hakim olan "Külli Halefiyet" ilkesi gereği; mirasbırakanın ölümüyle birlikte, tüm mallar (aktifler) ile birlikte tüm borçlar (pasifler) de kendiliğinden yasal mirasçılara geçer. Ancak hukuk düzeni, mirasçılara bu külfetten kurtulma imkanı tanımıştır: Mirasın Reddi.

1. Mirasın Reddi Türleri

Mirasın reddi iki ana başlık altında incelenir. Bu ayrım, davanın türünü, görevli mahkemeyi ve süreleri doğrudan değiştirir.

Gerçek (Kayıtsız Şartsız) Red

Mirasçının kendi iradesiyle 3 ay içinde mirası kabul etmediğini beyan etmesi. Terekenin borca batık olması şart değildir.

TMK m.606

Hükmen Red

Mirasbırakanın ölümünde ödemeden aczi (borca batıklığı) açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır.

TMK m.605/2

2. Gerçek Red: 3 Aylık Süre ve Usul

"Miras, üç ay içinde reddolunabilir."
— TMK m.606

Hak Düşürücü Süre

Yasal Mirasçılar

Mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay

Atanmış Mirasçılar

Vasiyetnamenin kendilerine bildirildiği tarihten itibaren 3 ay

Bu süre hak düşürücüdür, mahkemece re'sen dikkate alınır!

Başvuru Usulü

Görevli Mahkeme:Murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi

Beyan Şekli:Yazılı veya sözlü, kayıtsız ve şartsız

Geçersiz Beyan:"Borçları reddediyorum ama evi kabul ediyorum" → Miras kabul edilmiş sayılır

Süre Uzatılabilir:

TMK m.615 uyarınca önemli sebeplerin varlığı halinde (ağır hastalık, yurt dışında olma vb.) Sulh Hukuk Hakimi ek süre verebilir.

3. Hükmen Red: Süresiz Kurtuluş Yolu

3 aylık süreyi kaçıranlar için TMK m.605/2 can simidi niteliğindedir.

"Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır."
— TMK m.605/2

Hükmen Reddin Özellikleri:

Süre Sınırı YOKTUR

Ölümden yıllar sonra bile başvurulabilir

Dava Türü: Tespit Davası

"Terekenin Borca Batık Olduğunun Tespiti"

Görevli Mahkeme: ASLİYE HUKUK

Dikkat: Gerçek red Sulh Hukuk'a yapılır!

İspat Yükü:

Mirasçılar, murisin ölüm tarihinde aktif malvarlığının pasif borçlarını karşılamadığını (aciz halini) ispatlamak zorundadır.

4. Ret Hakkının Düşmesi: Terekeye Karışma

TMK m.610/2 uyarınca bazı davranışlar nedeniyle ret hakkınızı kaybedebilirsiniz.

Miras Kabul Edilmiş Sayılır:

Bankadaki parayı çekmek

Arabayı üzerine almak/satmak

Evde oturmaya devam etmek

Cenaze masraflarını ödemek(Olağan yönetim - Risk yok)

Faturaları geçici olarak ödemek(Olağan yönetim - Risk yok)

⚠️ Uyarı: Babanızdan kalan arabayı noterden üzerinize alıp satarsanız veya bankadaki maaşını çekerseniz, mirası zımnen kabul etmiş sayılırsınız. Artık reddedemezsiniz ve tüm borçlardan sorumlu olursunuz!

5. Mirasın Reddinin Sonuçları

"Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi, hak sahiplerine geçer."
— TMK m.611

Altsoya Geçiş

Mirası reddeden kişinin çocukları varsa, miras payı onlara geçer. Çocukların da ayrıca reddetmesi gerekir!

Tüm Mirasçılar Reddederse

Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Artan para kalırsa reddedenlere verilir.

6. Alacaklıların Korunması: Reddin İptali

TMK m.617 uyarınca; mirasçı, borca batık olmadığı halde sırf kendi alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla mirası reddederse:

Alacaklılar veya iflas idaresi 6 ay içinde reddin iptali davası açabilir. Kötü niyet ispatlanırsa ret iptal edilir ve miras payı alacaklılara ödeme için kullanılır.

Sonuç ve Değerlendirme

Mirasın reddi, mirasçıları öngörülemeyen borç yükünden koruyan en etkili hukuki kalkandır. Ancak bu kalkan, 3 aylık katı süreler ve şekil şartlarıyla sınırlandırılmıştır.

Sürenin kaçırılması veya bilinçsizce yapılan bir işlem (terekeden mal kullanımı), mirasçıyı ömür boyu ödeyemeyeceği borçlarla baş başa bırakabilir.

"Miras, size yük değil, değer katmalıdır."

— Av. Mesut İLME

İlgili Mevzuat

• TMK Madde 605: Ret Hakkı ve Hükmen Red
• TMK Madde 606: 3 Aylık Süre
• TMK Madde 610: Ret Hakkının Düşmesi (Terekeye Karışma)
• TMK Madde 611-612: Reddin Sonuçları
• TMK Madde 617: Alacaklıların Korunması

Mirasın Reddi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mirasın reddi nedir?

Mirasın reddi, mirasçıların mirasbırakanın ölümüyle kendilerine geçen tüm hak ve borçlardan (terekeden) kurtulmak için yaptıkları hukuki işlemdir. TMK m.605-618 arasında düzenlenmiştir.

Mirası reddedersem emekli maaşını (dul/yetim aylığı) alabilir miyim?

Evet, alabilirsiniz. SGK'dan bağlanan ölüm aylığı (dul ve yetim aylığı) terekeye dahil değildir; sosyal güvenlik hukukundan doğan şahsi bir haktır. Mirası reddetmek bu maaşı almanıza engel değildir.

Mirası reddetmek için süre var mı?

Evet. "Gerçek red" için ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 ay vardır (TMK m.606). Ancak "hükmen red" (borca batıklık tespiti) için süre sınırı yoktur.

Sadece borçları reddedip malları alabilir miyim?

Hayır. Miras bir bütündür (kül). "Ya hep ya hiç" kuralı geçerlidir. Aktifleri alıp pasifleri (borçları) reddedemezsiniz. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

3 aylık süreyi kaçırdım, ne yapabilirim?

Tereke borca batıksa "Hükmen Red" davası açabilirsiniz. TMK m.605/2 uyarınca bu dava için süre sınırı yoktur. Murisin ölüm tarihinde ödemeden aciz olduğunu ispatlarsanız miras reddedilmiş sayılır.

Mirası reddedince payım kime geçer?

TMK m.611 uyarınca payınız, siz sağ değilmişsiniz gibi hak sahiplerine geçer. Altsoyu (çocuklarınız) varsa onlara geçer, onların da ayrıca reddetmesi gerekir.

Mirasın reddi için avukat zorunlu mu?

Hukuken zorunlu değildir. Ancak sürelerin kaçırılması veya terekeye karışma nedeniyle hak kaybı çok sık yaşanır. Özellikle hükmen red davaları ispat gerektirdiği için uzman avukat desteği hayati önem taşır.

Terekeye karışma nedir? Neden tehlikelidir?

Mirasçının terekenin olağan yönetimi dışındaki işlere karışması (mal satmak, para çekmek vb.) mirası "zımnen kabul" anlamına gelir. Bu durumda artık reddedemezsiniz ve tüm borçlardan sorumlu olursunuz.

Hükmen red davası nereye açılır?

Hükmen red (borca batıklık tespiti) davası Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Dikkat: Gerçek red başvurusu ise Sulh Hukuk Mahkemesi'ne yapılır.

Tüm mirasçılar reddederse ne olur?

En yakın yasal mirasçıların tamamı (eş ve tüm çocuklar) reddederse, miras bir sonraki zümreye geçmez. Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Artan para kalırsa reddedenlere verilir.