Elinize bir ödeme emri ulaştığında hukuki saat o anda çalışmaya başlar. Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde borçlunun elindeki en güçlü savunma aracı karmaşık bir dava değil, yedi gün içinde icra dairesine verilecek kısa bir itiraz dilekçesidir. Bu süre kaçırıldığında takip kesinleşir; artık tartışılacak olan borcun gerçekten var olup olmadığı değil, hangi malvarlığı değerinin ne zaman haczedileceğidir.

Bu rehber, ödeme emrini alan tarafın bakış açısıyla hazırlanmıştır: itiraz nereye ve nasıl yapılır, hangi itiraz türü hangi sonucu doğurur, alacaklı bu itirazı nasıl bertaraf eder, süre kaçırıldığında geriye hangi çareler kalır ve kambiyo senetleri ile ilamlı icrada kurallar neden tamamen değişir. Anlatım 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümlerine dayanır. Alacaklı tarafın tahsil stratejisi ticari alacak tahsili rehberinde, Yalova ve çevresinde dosya bazlı vekillik ise Yalova icra avukatı sayfasında ayrıca ele alınmaktadır.

Ödeme Emri Geldi: İlk Yedi Gün Neden Belirleyici?

İlamsız icra takibi, alacaklının bir mahkeme kararına dayanmadan icra dairesine takip talebi vermesiyle başlar. İcra dairesi bu talep üzerine borçluya bir ödeme emri gönderir. İİK m.60'a göre ödeme emri, borçluya aynı anda üç ayrı yükümlülük yükler ve her biri için kural olarak yedi günlük süre öngörülür: borcu ve takip masraflarını ödemek, borca itiraz etmek ve mal beyanında bulunmak. Ödeme emrinde ayrıca, itiraz edilmez ve borç ödenmezse cebri icraya devam olunacağı ihtar edilir.

Buradaki kritik nokta şudur: itiraz, borcun ortadan kalkması demek değildir. İtiraz yalnızca takibi durdurur ve topu alacaklıya atar. Buna karşılık itiraz edilmemesi, borcun varlığının kabulü anlamına gelmese de takibi kesinleştirir; borçlu bir daha ödeme emrine karşı borca itiraz edemez, yalnızca çok daha dar imkânlarla (menfi tespit, takibin iptali, şikâyet) hareket edebilir.

Süre Nasıl Hesaplanır?

İİK m.19 uyarınca gün olarak belirlenen sürelerde tebliğ günü hesaba katılmaz. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa, süre tatili izleyen ilk iş gününün tatil saatinde biter. Yani ödeme emri Pazartesi tebliğ edilmişse, yedi günlük süre ertesi gün işlemeye başlar ve izleyen haftanın Pazartesi günü mesai bitiminde dolar.

Adli Tatil Size Ek Süre Kazandırmaz

Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, adli tatil (20 Temmuz - 31 Ağustos) döneminde sürelerin bir hafta uzayacağı varsayımıdır. Bu genel kural HMK'da yer alır ve mahkemelerde görülen işlere ilişkin sürelere uygulanır. İcra ve İflas Kanunu'ndan doğan süreler bakımından ise Yargıtay'ın yerleşik uygulaması aksi yöndedir: ödeme emrine itiraz süresi gibi İİK kaynaklı süreler adli tatilde de aynen işler, bir haftalık uzamadan yararlanılamaz. İcra ve iflas daireleri adli tatilde kapanmaz; ödeme emri tebliğ edilebilir, haciz uygulanabilir, süreler dolar. "Adli tatil var, nasılsa ek sürem olur" varsayımı doğrudan hak kaybına yol açar.

Tebliğ Tarihi Yanlışsa Ne Olur?

Sürenin başlangıcı tebliğ tarihidir; dolayısıyla tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı başlı başına bir savunma konusudur. Tebligat usulsüz yapılmışsa, Tebligat Kanunu m.32 gereği muhatabın tebliği öğrendiğini beyan ettiği tarih tebliğ tarihi sayılır ve süreler o tarihten işlemeye başlar. Usulsüz tebligat iddiası, itirazdan farklı olarak icra mahkemesine yapılacak bir şikâyetin konusudur (İİK m.16). Bu nedenle ödeme emrini geç öğrenen kişinin ilk yapması gereken, dosyayı inceleyip tebligat parçasındaki tarihi, adresi ve tebliğ şeklini kontrol etmektir.

İtiraz Nereye ve Nasıl Yapılır? (İİK m.62)

İİK m.62/1 açıktır: itiraz etmek isteyen borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmek zorundadır. Bu, ilamsız takibin en çok karıştırılan noktasıdır: genel haciz yolunda itiraz mahkemeye değil, takibin yapıldığı icra dairesine yapılır. Mahkemeye verilen bir dilekçe süreyi korumaz.

Maddenin diğer fıkraları pratikte hayat kurtaran ayrıntılar içerir:

Başka icra dairesine itiraz: İtiraz başka bir icra dairesine yapılırsa, o daire gereken masrafı alarak itirazı yetkili daireye gönderir. Şehir dışında bulunan borçlu için pratik bir imkândır; ancak masrafın yatırılması gerekir.
İtirazın alacaklıya bildirilmesi: Takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edilir (m.62/3). Alacaklının aşağıda anlatılan bir yıllık ve altı aylık süreleri bu tebliğ tarihinden işlemeye başlar.
Adres bildirme zorunluluğu: İtiraz eden borçlu veya vekili, dava ve takip işlemlerine esas olmak üzere yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır. Adresini değiştirip yenisini bildirmeyen borçlu bakımından takip talebindeki adrese yapılan tebligat geçerli sayılır (m.62/4). Adres bildirmeden yapılan itiraz, sonraki tebligatlarda ciddi sürprizlere yol açar.
Belge ücretsizdir: İtirazda bulunan borçluya, itirazını gösterir belge ücretsiz verilir (m.62/7). Bu belge dosyanın durduğunun ispatıdır; mutlaka alınmalı ve saklanmalıdır.

İtiraz Dilekçesinde Neler Bulunmalı?

İtiraz için matbu bir form zorunluluğu yoktur; ancak aşağıdaki unsurların eksiksiz yer alması, ileride itirazın kapsamının tartışılmasını önler:

İcra dairesinin adı ve dosya numarası (örneğin "... İcra Müdürlüğü 2026/... E.").
Borçlunun kimlik ve iletişim bilgileri ile yurt içi adres beyanı.
İtirazın kapsamı: borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği; kısmi itirazda kabul edilen ve reddedilen miktarların ayrı ayrı gösterilmesi.
Takip bir senede dayanıyorsa ve imza borçluya ait değilse, imzanın ayrıca ve açıkça reddedildiğine dair cümle.
Varsa yetki itirazı ve yetkili icra dairesinin gösterilmesi.
Faize, faiz oranına veya işlemiş faize itiraz ediliyorsa bunun açıkça belirtilmesi.
Tarih ve imza.

Neye İtiraz Ediyorsunuz? İtiraz Türleri ve Sonuçları

Ödeme emrine itiraz tek tip değildir. Hangi itirazın yapıldığı, hem takibin akıbetini hem de alacaklının seçeceği yolu doğrudan belirler.

Borca (Esasa) İtiraz

Borçlu, "böyle bir borcum yok", "borcu ödedim", "alacak zamanaşımına uğradı" gibi gerekçelerle borcun tamamına itiraz edebilir. Kural olarak itiraz sebebi göstermek zorunlu değildir; sebep bildirilmeden yapılan itiraz da geçerlidir ve takibi durdurur. Ancak bunun bir bedeli vardır: İİK m.63'e göre itiraz eden borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında, alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez. Bu nedenle uygulamada, ileri sürülebilecek sebeplerin baştan dilekçeye yazılması güvenli yoldur.

Kısmi İtiraz

Borcun yalnız bir kısmına itiraz eden borçlu, o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermek zorundadır; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m.62/5). "Bu kadar borcum yok" şeklindeki muğlak bir ifade, itirazın tamamen geçersiz sayılması riskini taşır. Kısmi itiraz hâlinde takip, borçlunun kabul ettiği miktar için devam eder (m.66/1).

İmzaya İtiraz

Takip adi bir senede (örneğin elle yazılmış bir borç senedine) dayanıyorsa ve borçlu senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ediyorsa, bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmek zorundadır; aksi takdirde imzayı kabul etmiş sayılır (m.62/6). Bu, telafisi olmayan bir kuraldır: sadece "borcum yok" denilerek yapılan itiraz, imzanın ikrarı sonucunu doğurur. Borçlu imzayı reddetmişse alacaklı, derhal icra dairesinden karşılaştırmaya elverişli (tatbika medar) imzaların celbini isteyebilir (m.66/2).

Yetki İtirazı

Takibin yetkisiz bir icra dairesinde başlatıldığı düşünülüyorsa yetki itirazı da yapılabilir. İİK m.50, para ve teminat borçları için takipte HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanacağını, ayrıca sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesinin de yetkili olduğunu düzenler. Kritik usul kuralı şudur: yetki itirazı, esas hakkındaki itirazla birlikte yapılmalıdır. İcra mahkemesi önce yetki meselesini inceleyip kesin olarak karara bağlar. Yalnızca yetkiye itiraz edip borca itiraz etmeyen borçlu, yetki itirazı reddedildiğinde borcu tartışma imkânını kaybeder.

Faize ve Zamanaşımına İtiraz

Faiz oranına, faizin başlangıç tarihine veya işlemiş faiz miktarına ayrıca itiraz edilebilir. Zamanaşımı ise borca itiraz kapsamında ileri sürülür; alacağın türüne göre değişen zamanaşımı süreleri (örneğin kira, ücret ve benzeri periyodik edimlerde daha kısa süreler) burada belirleyici olur. Zamanaşımı def'i kendiliğinden dikkate alınmadığından, ileri sürülmediği takdirde sonuç doğurmaz.

İtirazın Hükmü: Takip Durur, Ama Dosya Kapanmaz

İİK m.66 tek cümleyle özetler: müddeti içinde yapılan itiraz takibi durdurur. İtiraz süresinde değilse, alacaklının talebi üzerine icra memuru alacağın tamamı için takip işlemlerine devam eder. Takibin durması, haciz uygulanamayacağı, satış istenemeyeceği ve dosyanın bir sonraki aşamaya geçemeyeceği anlamına gelir. Ancak dosya kapanmaz; alacaklı, itirazı hükümden düşürmek için mahkemeye ya da icra mahkemesine başvurabilir.

Mal Beyanı Yükümlülüğü Devam Eder mi?

Mal beyanı, borçlunun kendisinde ve üçüncü kişilerde bulunan mal, alacak ve haklarını, kazanç ve gelirlerini, geçim kaynaklarını ve borcunu ne şekilde ödeyebileceğini icra dairesine yazılı veya sözlü bildirmesidir (İİK m.74). İtirazın kaldırılmasına veya iptaline karar verilen borçlu, bu kararın tefhim veya tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır (m.75). Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine, beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hâkimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur; bu hapis üç ayı geçemez (m.76). Mal beyanı yükümlülüğü çoğu borçlunun gözden kaçırdığı, buna karşılık en somut yaptırıma bağlanmış yükümlülüktür.

Alacaklının Elindeki Kum Saati: Bir Yıllık Haciz Hakkı

İtiraz eden borçlu için sessizlik her zaman iyi haber değildir, ama bir zaman sınırı vardır: haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer; itiraz veya dava süreleri bu bir yıllık müddete dâhil edilmez (İİK m.78). Haciz kanuni süresi içinde istenmez veya geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse dosya işlemden kaldırılır. Yeniden haciz istenebilmesi, yenileme talebinin borçluya tebliğine bağlıdır; yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez.

Alacaklının İki Yolu: İtirazın İptali mi, İtirazın Kaldırılması mı?

İtiraz üzerine duran takibi işler hâle getirmek alacaklının görevidir ve kanun ona iki ayrı yol sunar. Hangisinin seçileceği, alacaklının elindeki belgenin gücüne bağlıdır.

Karşılaştırma	İtirazın İptali (İİK m.67)	İtirazın Kaldırılması (İİK m.68, 68/a)
Başvuru mercii	Genel mahkeme (alacağın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret, iş, tüketici mahkemesi)	İcra mahkemesi
Süre	İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl	İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay
Delil serbestisi	Genel hükümlere göre her türlü delil	Kanunda sayılan sınırlı belgeler
İnceleme	Tam yargılama, tanık dâhil	Dar ve belge üzerinden
Süre kaçırılırsa	Genel hükümlere göre alacak davası açılabilir	Yeniden ilamsız takip yapılamaz
Tazminat	Yüzde yirmiden az olmamak üzere, talep hâlinde	Yüzde yirmiden az olmamak üzere, talep hâlinde

İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı

İİK m.67/1'e göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu bir yıllık süre hak düşürücüdür; kaçırılması alacağı ortadan kaldırmaz, ancak alacaklıyı sıfırdan alacak davası açmaya ve elde edeceği ilamla yeni bir takip başlatmaya zorlar.

Maddenin ikinci fıkrası iki yönlü çalışır: bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; alacaklı takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir. Buradaki iki ayrıntı çoğu zaman gözden kaçar: tazminat kendiliğinden hükmedilmez, talep şarttır; ayrıca borçlu için sadece "haksızlık" yeterliyken, alacaklı aleyhine tazminat için "haksız ve kötü niyetli" olma koşulu aranır.

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacağın likit, yani borçlunun kendi bilgi ve imkânlarıyla miktarını belirleyebileceği nitelikte olması gerekir. Miktarı ancak yargılama ve bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkan alacaklarda tazminat talebi reddedilebilir. Bu ölçüt, tazminat riskini değerlendiren borçlu için de belirleyicidir.

İtirazın Kesin ve Geçici Olarak Kaldırılması

Alacaklının takibi; imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68). Borçlu itirazını haklı gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir. Bu süre içinde itirazın kaldırılması istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz; alacaklının önünde yalnızca genel hükümlere göre dava yolu kalır.

Takibin dayandığı senet adi nitelikte olup imza itiraz sırasında reddedilmişse, alacaklı yine altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/a). Bu prosedürde imzayı inkâr eden borçlunun duruşmaya bizzat katılması kural olarak zorunludur; mazeretsiz katılmama, itirazın geçici olarak kaldırılması ve takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezası riskini doğurur. İcra mahkemesi, karşılaştırmaya elverişli imzalar veya borçluya yazdırılacak yazı ve attırılacak imza üzerinden yapacağı inceleme sonucunda imzanın borçluya ait olduğuna kanaat getirirse itirazın muvakkaten kaldırılmasına karar verir. Talebin kabulü hâlinde borçlu, reddi hâlinde alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

Borçtan Kurtulma Davası (İİK m.69)

İtirazın geçici olarak kaldırılması, borçlunun son sözü değildir. Borçlu, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçtan kurtulma davası açabilir. Ancak bu davanın görülebilmesi için borçlunun, dava konusu alacağın yüzde on beşini ilk duruşma gününe kadar mahkeme veznesine nakden depo etmesi gerekir. Borçlu bu süre içinde dava açmaz veya davası reddolunursa itirazın kaldırılması kararı ve varsa muvakkat haciz kesinleşir. Davada haksız çıkan taraf, dava veya hükmolunan şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere münasip bir tazminatla mahkûm edilir.

Arabuluculuk: İtirazın İptalinde Var, Kaldırılmasında Yok

İtirazın iptali davası nitelik itibarıyla bir alacak davasıdır. Bu nedenle alacak; ticari bir ilişkiden, işçi-işveren ilişkisinden, tüketici işleminden veya kira ilişkisinden kaynaklanıyorsa dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Ticari davalarda bu yükümlülük TTK m.5/A'ya dayanır ve parasal bir alt sınır öngörülmemiştir; konusu bir miktar paranın ödenmesi olan her alacak ve tazminat talebi kapsamdadır. Tüketici uyuşmazlıklarında TKHK m.73/A, iş uyuşmazlıklarında 7036 sayılı Kanun, kira uyuşmazlıklarında ise 6325 sayılı Kanun m.18/B aynı sonucu doğurur. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Sürecin işleyişi arabuluculuk sayfasında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Burada iki istisnayı ayırmak gerekir. Birincisi: kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuk kapsamındadır, ancak 6325 sayılı Kanun m.18/B, İcra ve İflas Kanunu'ndaki ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümleri bu kapsamın dışında bırakır; tahliye talepli icra takibi yolu arabuluculuk şartına bağlı değildir. Konunun ayrıntısı tahliye davası nedenleri ve süreci rehberinde ele alınmıştır. İkincisi: itirazın kaldırılması, bir dava değil icra mahkemesinden istenen bir taleptir; uygulamada dava şartı arabuluculuk kapsamında görülmemektedir. Yani alacaklı elindeki belge güçlüyse arabuluculuk aşamasını beklemeden icra mahkemesine gidebilir.

Yedi Günü Kaçırdıysanız: Geriye Kalan Yollar

Süre kaçırıldığında dosya kapanmaz, fakat mücadele alanı daralır ve seçenekler teknikleşir.

Gecikmiş İtiraz (İİK m.65)

Borçlu kusuru olmaksızın bir engel sebebiyle süresi içinde itiraz edememişse, paraya çevirme muamelesi bitinceye kadar itiraz edebilir. Ancak borçlu, engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazeretini gösterir delillerle birlikte itirazını, sebeplerini ve dayanaklarını bildirmeye ve yapılacak duruşmaya ilişkin harç ve masrafları ödemeye mecburdur. İcra mahkemesi incelemesini evrak üzerinde yapar, gerekirse iki tarafı davet ederek mazeretin kabule şayan olup olmadığına karar verir; gecikme sebebinin niteliğine göre takibin tatiline karar verebilir.

Mazeretin kabulü hâlinde icra takibi durur. Alacaklı aynı celsede itirazın kaldırılmasını sözlü olarak da isteyebilir. Önemli bir ayrıntı: borçlunun malları daha önce haczedilmişse, mazeretin kabulü kararının tefhim veya tebliğinden itibaren alacaklı yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemez veya aynı süre içinde m.67'ye göre mahkemeye başvurmazsa haciz kalkar. Hastalık, uzun süreli yurt dışında bulunma veya benzeri fiilî imkânsızlıklar tipik mazeret örnekleridir; buna karşılık "ödeme emrini okumadım" ya da "unuttum" savunmaları kabul görmez.

Takibin İptali veya Ertelenmesi (İİK m.71)

Borçlu, takip kesinleştikten sonra borcun itfa edildiğini (ödendiğini) veya kendisine mehil verildiğini gösteren bir belgeye dayanarak her zaman icra mahkemesinden takibin iptalini veya ertelenmesini isteyebilir. Ödeme makbuzu, banka dekontu, ibraname ya da yazılı bir ödeme planı bu kapsamda değerlendirilir. Zamanaşımının takip kesinleştikten sonra dolması hâlinde de aynı yola başvurulabilir.

Menfi Tespit ve İstirdat Davası (İİK m.72)

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Burada bir genel kural-istisna ayrımı hayati önemdedir:

Takipten önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verebilir.
Takipten sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez. Borçlu ancak, alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.

Dava borçlu lehine sonuçlanırsa takip durur ve ilamın kesinleşmesi üzerine icra kısmen veya tamamen eski hâle iade edilir; takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa borçlunun uğradığı zarar da alacaklıdan tahsil edilir ve bu zarar takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa borçlu, teminattan alacaklının uğradığı zararı karşılamak üzere yüzde yirmiden aşağı olmayan bir tazminatla yükümlü tutulur. Borç ödendikten sonra borçlu olunmadığı anlaşılırsa, ödenen paranın geri alınması için istirdat davası gündeme gelir.

Her Takip Aynı Değil: Kambiyo ve İlamlı İcrada Kurallar Değişir

Yukarıda anlatılan yedi günlük ve icra dairesine yapılan itiraz, yalnızca genel haciz yoluyla ilamsız takip için geçerlidir. Uygulamada en pahalı hatalar, bu genel kuralın diğer takip yollarına aynen uygulandığı varsayımından doğar.

Takip yolu	İtiraz süresi	Nereye	Takibi kendiliğinden durdurur mu?
Genel haciz yolu (ilamsız)	7 gün	İcra dairesi	Evet (İİK m.66)
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu	5 gün	İcra mahkemesi	Hayır
İlamlı icra	İtiraz yolu yok	İcra mahkemesi (icranın geri bırakılması)	Hayır

Kambiyo Senetlerine Mahsus Takip (Çek, Bono, Poliçe)

Çek, bono veya poliçeye dayanan takipte borçluya, borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödenmesi ihtar edilir. Borca itiraz süresi ise beş gündür ve itiraz icra dairesine değil, doğrudan icra mahkemesine bir dilekçe ile yapılır (İİK m.168). Senetteki imzanın kendisine ait olmadığını iddia eden borçlu da bu itirazını beş gün içinde ve ayrıca açıkça icra mahkemesine bildirmek zorundadır (m.170).

En kritik fark burada ortaya çıkar: kambiyo yolunda itiraz, takibi kendiliğinden durdurmaz. İİK m.170 imzaya itirazın satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmayacağını açıkça belirtir; yani haciz uygulanabilir. Buna karşılık icra mahkemesi, itirazı ciddi görmesi hâlinde alacaklıya tebliğe gerek görmeksizin, kararına kadar takibin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir (m.169/a, m.170). İtirazın reddi hâlinde borçlu, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilebilir; alacaklının kötü niyetli olduğu anlaşılırsa aynı yaptırımlar onun aleyhine işler. Çek ve senet takiplerinin ayrıntıları çek ve senet hukuku sayfasında incelenebilir.

İlamlı İcrada İtiraz Yoktur

Bir mahkeme ilamına veya ilam niteliğindeki belgeye dayanan takipte borçluya ödeme emri değil icra emri gönderilir ve "itiraz" kurumu işlemez. Borçlu, icra emrinin tebliği üzerine yedi gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığı, imhal (mehil verildiği) veya itfa edildiği (ödendiği) iddiasında bulunabilir (İİK m.33). Ancak bu iddiaların, yetkili mercilerce re'sen yapılmış veya usulüne göre tasdik edilmiş yahut icra dairesinde, icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş bir senetle belgelenmesi gerekir; sözlü savunma yeterli değildir.

Kararı istinaf veya temyiz eden borçlu için ayrı bir yol vardır: teminat karşılığında icranın geri bırakılması (tehir-i icra). Bu talebin usulü ve dilekçe yapısı tehiri icra talepli istinaf dilekçesi sayfasında ele alınmaktadır.

Özel Takip Türleri

Kira alacağı ve tahliye talepli takipler, nafaka alacağına dayalı takipler ve iflas yoluyla takip kendi özel sürelerine tabidir. Nafaka borcuna dayalı takiplerin işleyişi ve icra ceza boyutu için nafaka borcu icra takibi, borcunu ödeyemeyen ticari işletmelerin başvurabileceği yollar için iflas ve konkordato sayfaları incelenebilir. Bu takiplerde ödeme emrinin türü ve süreler değiştiğinden, dosyanın hangi takip yoluyla açıldığı en başta doğrulanmalıdır.

İtiraz Etmenin Bedeli: Risk ve Strateji

İtiraz, süre içinde yapıldığı sürece kendiliğinden bir masraf doğurmaz; itirazın alacaklıya bildirilmesi bile alacaklının yatırdığı avanstan karşılanır. Buna karşılık haksız bir itiraz maliyetlidir. Alacaklının açacağı itirazın iptali davasında ya da icra mahkemesindeki kaldırma talebinde haksız çıkan borçlu; yargılama giderleri, karşı taraf vekâlet ücreti ve talep hâlinde yüzde yirmiden aşağı olmayan tazminatla karşılaşabilir. Bu süre boyunca asıl alacağa faiz de işlemeye devam eder.

Bu nedenle itiraz kararı, refleksle değil dosya incelemesiyle verilmelidir. Pratikte üç soruya dürüst cevap verilmesi çoğu zaman yeterlidir: (1) Borcun tamamı gerçekten tartışmalı mı, yoksa yalnızca bir kısmı mı? (2) Alacaklının elinde imzalı senet, noter onaylı belge ya da resmî makbuz var mı? (3) Ödeme yapıldıysa bunu ispatlayacak belge dosyaya sunulabilir mi? Borcun bir bölümü kabul ediliyorsa, kısmi itirazın miktarı açıkça göstermesi ve kabul edilen kısmın ödenmesi hem faiz yükünü hem tazminat riskini sınırlar.

Ödeme kararı verildiğinde, ödemenin doğru dosyaya ve doğru hesaba yapılması ayrı bir dikkat konusudur; icra dosyasına yapılan ödemelerde dosya hesabının güncel dökümü alınmalıdır. Büro tarafından takip edilen dosyalarda ödeme ve kısmi ödeme işlemleri için e-tahsilat sayfası kullanılabilir. Dosyanın hangi takip yoluyla açıldığı, tebligatın usulü ve itiraz türünün seçimi teknik değerlendirme gerektirdiğinden, ödeme emrini alan tarafın süre dolmadan iletişim kurarak dosyayı incelettirmesi yerinde olur.

Sık Sorulan Sorular

İcra takibine itiraz süresi kaç gündür?

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır (İİK m.62). Kambiyo senetlerine mahsus takipte süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır. İlamlı icrada ise itiraz yolu yoktur; yedi gün içinde icranın geri bırakılması istenebilir (İİK m.33).

İtiraz için icra dairesine gitmek zorunlu mu?

İtiraz, takibin yapıldığı icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak bildirilir. İtiraz başka bir icra dairesine yapılırsa, o daire gereken masrafı alarak itirazı yetkili daireye gönderir (İİK m.62/2). Vekil aracılığıyla da itiraz edilebilir.

İtiraz ederken sebep göstermek zorunda mıyım?

Borca itirazda sebep göstermek kural olarak zorunlu değildir. Ancak İİK m.63 uyarınca borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez. Bu nedenle sebeplerin baştan yazılması güvenlidir.

Borcun sadece bir kısmına itiraz edebilir miyim?

Evet. Ancak kısmi itirazda itiraz edilen kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde itiraz hiç yapılmamış sayılır (İİK m.62/5). Kabul edilen kısım için takip devam eder.

Senetteki imza bana ait değilse ne yapmalıyım?

İmzanın size ait olmadığını itirazınızda ayrıca ve açıkça beyan etmeniz gerekir; aksi takdirde imzayı kabul etmiş sayılırsınız (İİK m.62/6). Sadece "borcum yok" demek imza itirazı sayılmaz.

İtiraz ettikten sonra haciz gelir mi?

Süresinde yapılan itiraz genel haciz yolunda takibi durdurur; itiraz hükümden düşürülmedikçe haciz uygulanamaz (İİK m.66). Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesi itirazı ciddi görürse geçici durdurma kararı verebilir.

Alacaklı itirazımı ne kadar süreyle bertaraf edebilir?

İtirazın iptali davası, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılır (İİK m.67). İtirazın kaldırılması ise kanunda sayılan belgelere dayanmak kaydıyla altı ay içinde icra mahkemesinden istenir (İİK m.68); bu süre içinde istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz.

İcra inkâr tazminatı her hâlde ödenir mi?

Hayır. Tazminata kendiliğinden hükmedilmez; karşı tarafın talebi gerekir. Ayrıca Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre alacağın likit olması aranır. Borçlu için "itirazın haksızlığı", alacaklı aleyhine tazminat için ise "haksız ve kötü niyetli takip" koşulu vardır (İİK m.67/2).

Yedi günlük süreyi kaçırdım, hiç şansım yok mu?

Kusursuz bir engel nedeniyle itiraz edilememişse, engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde gecikmiş itiraz yoluna gidilebilir (İİK m.65). Ayrıca borcun ödendiğini veya mehil verildiğini gösteren belge varsa takibin iptali istenebilir (İİK m.71); borçlu olunmadığının tespiti için menfi tespit, ödeme yapılmışsa istirdat davası açılabilir (İİK m.72).

Adli tatilde itiraz süresi uzar mı?

Hayır. HMK'daki bir haftalık uzama kuralı, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre İcra ve İflas Kanunu'ndan doğan sürelere uygulanmaz. İcra daireleri adli tatilde de çalışır; ödeme emrine itiraz süresi adli tatilde aynen işler.

İtirazın iptali davasından önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Alacak ticari ilişkiden, işçi-işveren ilişkisinden, tüketici işleminden veya kira ilişkisinden kaynaklanıyorsa evet; aksi hâlde dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. İtirazın kaldırılması talebi ise icra mahkemesine yapılan bir talep olduğundan uygulamada bu kapsamda görülmemektedir.

Sonuç

İcra takibine itiraz, hukukun borçluya tanıdığı en kısa süreli ama en etkili savunma aracıdır. Genel haciz yolunda yedi gün içinde icra dairesine yapılan basit bir bildirim, tüm takibi durdurur ve ispat yükünü alacaklıya geri verir. Buna karşılık aynı sürenin kaçırılması, kambiyo senedinde beş güne inen sürenin gözden kaçması ya da imza itirazının açıkça yazılmaması, telafisi çok daha zor sonuçlar doğurur.

Özetle dikkat edilmesi gereken beş nokta şudur: süreyi tebliğ tarihinden itibaren doğru hesaplayın ve adli tatile güvenmeyin; itirazı doğru mercie yapın; kısmi itirazda miktarı açıkça gösterin; imza itirazını ayrıca ve açıkça yazın; itiraz belgesini mutlaka alın. Dosyanın takip yolu, tebligatın usulü ve elinizdeki belgeler bir bütün olarak değerlendirilmeden verilen itiraz kararı, çoğu zaman kazanılabilecek bir dosyayı tazminat riskine dönüştürür.

İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır? Süre, Şekil ve Sonuçları