Mahkemenin feshin "geçersiz olduğuna" karar vermesi, hukuken feshin hiç yapılmamış sayılması sonucunu doğurur. Kanun koyucu, işçinin bu dönemdeki kaybını telafi etmek için 4 aylık boşta geçen süre ücreti kavramını düzenlemiştir (İş Kanunu m.21/3).
1. Geçersiz Fesih Kavramı ve Hukuki Dayanak
İşverenin, İş Kanunu'nun 18. maddesinde belirtilen geçerli bir neden olmaksızın veya 19. maddedeki şekil şartlarına uymadan yaptığı fesihler, mahkemece "geçersiz" sayılır.
İş Kanunu m.21/3:
"Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir."
Yargılama 3 yıl sürse bile ödenecek boşta geçen süre 4 ayı geçemez. Ancak yargılama 2 ayda biterse sadece 2 aylık ücret ödenir.
2. Hukuki Nitelik: Tazminat mı, Ücret mi?
Bu ayrım, vergilendirme ve SGK primi açısından hayati önem taşır.
Boşta Geçen Süre Ücreti
İşçi sanki o 4 ay çalışmış gibi kabul edildiği için ödenir.
ÜCRETTİR: Gelir Vergisi + SGK Primi kesilir
İşe Başlatmama Tazminatı
İşverenin işçiyi işe almaması durumunda ödenir (4-8 ay).
TAZMİNATTIR: Gelir Vergisi ve SGK'dan muaf
3. 10 İş Günü İçinde Başvuru Zorunluluğu
Kararın kesinleşmesinden itibaren
İşçi gerçekten işe başlamak istemelidir. "Beni işe alma, paramı ver" şeklindeki başvurular geçersizdir.
10 gün içinde başvurmazsanız, fesih "geçerli" hale gelir. Ne işe iade ne de boşta geçen süre ücreti alabilirsiniz!
İşverenin Tavrına Göre Sonuçlar
İşe Başlatırsa
- • 4 aylık boşta geçen süre ücreti
İşe Başlatmazsa
- • 4 aylık boşta geçen süre ücreti
- • 4-8 aylık işe başlatmama tazminatı
- • Fark kıdem/ihbar tazminatı
4. Hesaplama Yöntemi
Hesaplama, davanın kesinleştiği tarihteki değil, feshin yapıldığı tarihten sonraki 4 aylık dönemde işçinin alması gereken ücret üzerinden yapılır.
Hangi Kalemler Dahil?
Sadece çıplak ücret değil, "geniş anlamda ücret" esas alınır:
- • Aylık Brüt Maaş (zam geldiyse zamlı haliyle)
- • İkramiyeler (o 4 aya isabet eden)
- • Gıda, yol, yakacak yardımları
- • Primler (süreklilik arz eden)
Örnek:
İşçi 01.01.2025'te işten çıkarıldı. Dava 2026'da bitti. Hesaplama 01.01.2025-01.05.2025 arası için yapılır. 01.03.2025'te %20 zam yapıldıysa: İlk 2 ay eski maaş + Sonraki 2 ay zamlı maaş
İşçi bu 4 ay başka işte çalışmış olsa bile, elde ettiği gelir boşta geçen süre ücretinden indirilemez.
5. SGK ve Vergi Boyutu
Boşta geçen süre ücreti, işçinin sigortalılık gün sayısını etkiler. Bu 4 ay, emeklilik hesabında "çalışılmış gün" olarak sayılır.
SGK Bildirimi (İşveren Yükümlülüğü):
- 1. Fesih tarihinden itibaren 4 aylık süre için ek prim belgesi verilir
- 2. İşten çıkış bildirgesini iptal edip 4 ay sonrasına yeni çıkış tarihi girilir
- 3. 4 aylık SGK primleri (işçi + işveren payı) ödenir
Vergilendirme:
Boşta geçen süre ücreti "ücret" sayıldığı için:
- • Gelir Vergisi (kümülatif matrah üzerinden)
- • Damga Vergisi
6. Kıdem ve İhbar Tazminatı ile İlişkisi
Senaryo 1: İşe Başlatılırsa
Daha önce ödenen kıdem ve ihbar tazminatları işçiden geri istenir veya boşta geçen süre ücretinden mahsup edilir. İş ilişkisi devam ettiği için tazminat hakkı doğmamış sayılır.
Senaryo 2: İşe Başlatılmazsa
Fesih tarihi 4 ay ileriye kayar. İşveren kıdem/ihbarı yeni ücret ve yeni kıdem süresi (eski süre + 4 ay) üzerinden hesaplar.
Sonuç
Boşta geçen süre ücreti, işçinin ekonomik güvenliğini sağlayan en güçlü mekanizmadır. Ancak hakkın elde edilmesi; 10 günlük hak düşürücü süreye uyulmasına ve noter ihtarnamesinin usulüne uygun hazırlanmasına bağlıdır.
"Geçersiz fesih iddiası, usulsüz başvuru ile geçerli feshe dönüşebilir."
— Av. Mesut İLME
İlgili Mevzuat
- • 4857 sayılı İş Kanunu m.21 (Geçersiz Feshin Sonuçları)
- • 4857 sayılı İş Kanunu m.18 (Feshin Geçerli Sebebe Dayandırılması)
- • 4857 sayılı İş Kanunu m.19 (Sözleşmenin Feshinde Usul)
- • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (SGK Bildirimleri)